اموزگار دهکده

دستمال كاغذي بهترين روش خشك كردن دست هاي خيس!
بعد از شستن دست ها، هنوز مقداري باكتري روي پوست وجود دارد. روش خشك كردن دست ها مي تواند تعيين كند كه تا چه حد اين باكتري هاي باقي مانده از بين بروند يا باقي بمانند. بهترين راه، حوله هاي كاغذي است!
وقتي دست هايتان را مي شوييد، ترجيح مي دهيد، يا بهتر است بپرسيم عادت داريد چه طور دست هايتان را خشك كنيد؟ از حوله هاي كاغذي، دستمال كاغذي يا دست خشك كن ها استفاده مي كنيد؟ در مورد آخر، معمولا دست هايتان را جدا و ثابت نگه مي داريد يا مانند برخي افراد عادت داريد آن ها را به هم بماليد؟
خب، شايد لازم نباشد خيلي هم در اين مورد وسواس به خرج بدهيد، مگر اين كه حرفه اي مانند جراحي داشته باشيد كه در آن، براي بدن بيمار حتي يك باكتري هم دشمني كشنده محسوب مي شود!
محققان به تازگي متوجه شده اند كه روش خشك كردن دست، بر ميزان باكتري هاي روي دست تاثير مي گذارد. وقتي شستن دست ها تمام مي شود، به هر حال هنوز مقداري باكتري روي پوست دست شما وجود دارد. اگر از دست خشك كن استفاده كنيد، تعداد باكتري ها تا 37 درصد كم تر مي شود، اما به شرط اين كه دست ها را ثابت كنار هم نگه داريد. اگر دست ها را به هم بماليد، اين رقم به 18 درصد مي رسد. تفاوت چشمگيري است نه؟ اما اين باكتري ها از كجا مي آيند؟
به گفته محققان ماليدن دست ها روي هم باعث مي شود باكتري هايي كه در منافذ بسيار ريز پوست وجود دارند به سطح پوست بيايند.
جالب اين كه از همه موثرتر استفاده از دستمال يا حوله هاي كاغذي است كه حتي وقتي دست ها را به هم ماليده باشيد، باز ميزان باكتري هاي پوست دست شما را كاهش مي دهد. دليلش هم اين است كه حوله يا دستمال كاغذي، باكتري ها را پاك مي كند و از روي پوست شما برمي دارد.

نوجوانان را با تغذيه متعادل آشتي دهيم
نوجواني مرحلهاي از زندگي است كه كيفيت مواد غذايي طي اين دوران از اهميت بالايي برخوردار است. اما معمولا صحبت كردن با نوجوانان راجع به تغذيه متعادل و متناسب چندان كار آساني نيست. چرا كه در اين دوران نوجوان تمايل به خوردن غذاهاي حاضري دارند. گرچه در بسياري مواقع نوجوان با دوستانش درمدرسه يا بيرون ازمنزل غذا مي خورند، اما انتخاب مواد غذايي مناسب و تنوع آنها در درجه اول اهميت قرار دارد كه والدين در اين باره نقش بسيار مهمي دارند.
همين امر باعث مي شود آنها در خطر پرخوري و اضافه وزن قرار گيرند. البته اين موضوع معمولا در بين پسران ديده مي شود، زيرا دخترخانم ها در اين سن، به خاطر حفظ تناسب اندام از خوردن هر غذايي خودداري مي كنند واين در حالي است كه بدن آنها به همه انواع مواد غذايي نيازدارد. حال ببينيم چه توصيه هايي ما بين چاقي و سوء تغذيه يعني همان تغذيه متناسب مفيد است:
نوجواني؛ تمايل به غذاخوردن در هر مكاني
امروزه خوراكي هاي وسوسه انگيز زيادي براي نوجوانان وجود دارد. او در منزل مي تواند در هر ساعتي سراغ يخچال برود و خوراكي بخورد. در بيرون نيز جذابيت تنقلات و نوشيدني هاي شيرين در كافي شاپ، سينما، فست فودها و... وجود دارد. نوجوانان معمولا ترجيح مي دهند زماني كه بادوستانشان به گردش مي روند در مكان هايي كه فست فود ادايه مي كنند، غذا ميل كنند. آنها همچنين درهنگام تماشاي فيلم هم از خوردن ساندويچ و پيتزا بسيار لذت مي برند كه البته اين مسئله به فرهنگ جامعه و خانواده نيز بستگي دارد. زيرا وقتي بزرگترها به ندرت سبزيجات و ميوه هاي تازه مصرف مي كنند، چطور مي توان نوجوان را به خوردن اين مواد تشويق كرد؟!
در زندگي مدرن امروز معمولا فرصت چنداني براي آشپزي خانگي و دور هم بودن اعضاي خانواده براي غذاخوردن وجود ندارد. در بسياري از خانواده ها هريك از اعضا، ساعتي از روز به خانه بر مي گردند و غذاي خود را تنها، جلوي تلويزيون يا كامپيوتر ميل مي كند. اين يكي از معضلاتي است كه خانواده ها حتما بايد با آن مقابله كنند. والدين مي بايست در مورد خواص غذاهاي مختلف نيز مانند هر مسئله ديگري با فرزندان صحبت كنند. كمك خواستن از نوجوان در آشپزي مي تواند روش مناسبي براي جلب تمايل او به طعم هاي مختلف خوراكي ها باشد.
نياز افزون به كالري
در اين سن بايد با نوجوان راجع به نيازهاي بدن براي رشد صحبت كرد. بين سن 10 تا 20 سالگي مصرف انرژي بالاست. از نوزادي تا 12 سالگي بچه ها روزانه فقط به 2000 واحد كالري نياز دارند. اين در حالي است كه با ورود به دوران نوجواني بين سنين 13 تا 19 سالگي، دختران به 2200 واحد كالري نياز دارند و پسران 2700 واحد كالري در روز مي سوزانند. مي توان نياز آنها را با بزرگسالان نيز مقايسه كرد؛ چنان كه خانم بزرگسال 2000 واحد كالري و آقا به 2500 تا 2700 واحد كالري نياز دارند . واضح است كه اين آمار براي اطلاع است و با توجه به قد، فيزيك بدن، وزن و فعاليت بدني هريك تغيير مي كند.
شناخت اين اطلاعات به نوجوان اين امكان را مي دهد كه به اهميت مواد غذايي براي رشد، پي ببرد. همچنين خوب است كه خواص هرماده غذايي رابراي اندام هاي بدن به او يادآورشويم. به اين صورت او به اهميت خوراكي هاي مختلف پي مي برد.
پروتئين ها كه ماهي، تخم مرغ و گوشت ها غني ترين منابع آن هستند، براي رشد ماهيچه ها بسيار مفيدند. به علاوه اين خوراكي ها سرشار از آهن هستند كه از خستگي گاه به گاه نوجوانان پيشگيري مي كند. غلات، سبزيجات خشك (عدس، نخود) نيز حاوي آهن به شكل ديگري هستند كه البته از اهميت آنها نيز نبايد غافل شد.
كلسيم نيز يكي ديگر از عناصر ضروري رشد است. اين ماده در لبنيات و همچنين سبزيجات، سويا، دانه هاي چرب( بادام، گردو) و سبزيجات سبز رنگ مانند كلم، اسفناج، شلغم و كلم بروكلي وجود دارد. براي اينكه بچه ها با كمال ميل سبزيجات بخورند، سبزيجات را بخارپز نكنيد. به علاوه سعي كنيد معمولا سبزيجات را با حبوبات براي آنها آماده كنيد. خلاصه اينكه هميشه مواد غذايي را ساده و معمولي نپزيد و تنوع در آشپزي را هميشه به خاطر داشته باشيد.
تركيب مواد غذايي اصلي
يكي ديگر از ويتامين هاي لازم در اين سن، ويتامين D است. اين ويتامين به بدن براي جذب كلسيم كمك مي كند. ماهي، زرده تخم مرغ و جگر منابع غني سرشار از ويتامين D است. در اكثر موارد، نوجوانان دشمنان قسم خورده جگر و قلوه و امثال آن هستند. مي توانيد با يك دستور غذايي ساده طعم جگررا تغيير دهيد. برش هاي جگر را در ماهيتابه بپزيد و درلحظه آخر كمي آب پرتقال يا آب ليمو به آن اضافه كنيد. دراين صورت بسيار خوشمزه مي شود.
ويتامين C درطي دوران رشد نبايد اصلا كم اهميت جلوه كند. مركبات، ميوه هاي غير بومي مانند كيوي، انواع فلفل، گوجه فرنگي، جعفري و سبزيجات تازه وظريف سرشار از اين ويتامين است. همچنين عطر و بوي عالي آويشن، برگ بو و رزماري را از دست ندهيد.
در مورد ويتامين B9 نيز بايد گفت كه سيستم ايمني بدن را تقويت مي كند، ساخت گلبول هاي قرمز را تضمين مي كند و ازكم خوني پيشگيري مي كند. به علاوه اين ويتامين براي سنتز اسيدهاي آمينه و ناقلان عصبي نيز ضروري است و نقش آن در ساختار مغز غير قابل انكار است. ويتامين B9 در مخمر، اسفناج، طالبي، بادمجان، گردو، پنير تصفيه شده و همچنين مواد نشاسته اي مانند برنج، ماكاروني و سيب زميني وجود دارد.
لازم نيست تا نوجوان براي رشد، مقدار زياي غذا بخورد. بلكه كيفيت غذاها در درجه اول اهميت قرار دارد. يك بشقاب غذا كه يك سوم آن ماكاروني يا برنج و دوسوم ديگر شامل يك تكه گوشت و سبزيجات باشد، نياز او را برطرف مي كند. اگرفرزند شما غذاهاي خام دوست دارد به عنوان پيش غذا سبزيجات خام برايش سرو كنيد. خوراكي هاي خام از نظر تغذيه بهتر از مواد پخته هستند و زودتر احساس سيري را برمي انگيزند. اين دستور غذايي براي نوجوانان كه معمولا احساس گرسنگي دارند، بسيار عالي است.
مريم سادات كاظمي

نخوردن صبحانه دانش آموزان را افسرده وعصباني مي كند
دانش آموزاني كه صبحانه نمي خورند داراي ضريب هوش پايين تر، قدرت يادگيري كمتر، افت قندخون، عوارض عصبي، افسردگي و بي حالي مي شوند.
صبحانه يكي از اصلي ترين وعده هاي غذايي روزانه دانش آموزان است.
نمونه هايي از صبحانه كامل و مقوي مي تواند (شير، نان، پنير، گردو) تخم مرغ، كره، مربا و خرما همراه با يك ليوان شير، نان، پنير و گوجه فرنگي باشد.
دانش آموزان درميانه روز به اندازه وعده هاي اصلي گرسنه نيستند بنابراين دقت به اينكه چه مواردي را براي ميان وعده انتخاب مي كنند داراي اهميت است.
مي توان از ميان وعده هايي مثل ميوه هاي خشك شامل، انجيرخشك، توت خشك، برگه زردآلو، هلو و انواع مغزها مانند بادام، پسته، گردو، فندق و انواع ميوه ها مانند سيب، پرتقال، نارنگي، هلو، زردآلو، انگور و انواع ساندويچ هايي مثل نان و پنير و گردو، ساندويچ تخم مرغ، نان، كره و مربا مصرف كرد.
دانش آموزان از تنقلاات غذايي كم ارزش مانند پفك نمكي، چيپس، شكلات، نوشابه، كه زمينه ساز چاقي و درنهايت بيماري هاي قلبي و عروقي است، مصرف نكنند.

خونابه گوشت فريز شده را دور نريزيد!
گوشت چرخ كرده نبايد بيش از 2تا 3ماه در فريزر نگه داشته شود زيرا بخش مهمي از املاح و ويتامين هاي آن از بين مي رود.
بهترين نحوه مصرف گوشت هاي فريز شده اين است كه آن را از فريزر خارج كرده و داخل يخچال بگذاريم تا كم كم از حالت انجماد خارج شود.
البته مي توان آن را در مايكروويو نيز قرار داد به شرطي كه بلافاصله پخته و مصرف شود. گوشت پس از خارج شدن از حالت انجماد خونابه اي دارد كه در واقع مواد مغذي، املاح و ويتامين هاست و بهتر است آن را دور نريزيم و در پخت غذا استفاده شود.
به هنگام انجماد گوشت هم لازم است به اندازه هر وعده گوشت را بسته بندي كنيم و دقت كنيم كه هواي داخل نايلون مخصوص فريز كردن مواد غذايي كاملاً خارج شده باشد.
گوشت چرخ كرده بهتر است بيش از 2 تا 3 ماه در فريزر نگه داشته نشود و زودتر مصرف شود و بهتر است روي تمام بسته هاي گوشتي تاريخ ورود به فريزر را بنويسيم تا گوشت هاي قبلي در فريزر زودتر مصرف شوند.
خريد گوشت هاي منجمد شده اصولاً به هنگام فريز شدن ارزش غذايي خود را از دست نمي دهند اما ممكن است به هنگام تكه شدن يا احياناً چرخ شدن خونابه خود را از دست بدهند. اين خونابه حاوي ويتامين ها و املاح است.
پروتئين و اسيدهاي آمينه ضروري گوشت منجمد از بين نمي رود و از دست دادن املاح و ويتامين هاي اين نوع گوشت را مي توان با سبزي ها و سالاد و ساير مواد غذايي در برنامه غذايي جبران كرد.
وقتي گوشت فريز شده را بلافاصله روي حرارت زياد بگذارند، تركيب مولكول هاي پروتئيني شكسته مي شود و كيفيت آن افت مي كند به همين علت بهتر است گوشت به تدريج در دماي يخچال از حالت انجماد خارج شود كه تخريب در مولكول هاي پروتئيني اتفاق نيفتد.

خوراكيهاي آلوده تهديدي براي سلامت دانش آموزان
خوراكيهاي آلوده و سيگار مهمترين تهديدات سلامت دانش آموزان در آغاز سال تحصيلي جديد است.
تغذيه نامناسب دانش آموزان به خصوص خريد از دستفروشان در مسير مدرسه مي تواند يكي از علتهاي اصلي اين تهديدها براي بچه ها باشد.
متأسفانه هيچ كنترلي بر عرضه و فروش خوراكيهاي دستفروشان وجود ندارد. به عنوان نمونه فروش آب آلبالو با استفاده از آبهاي آلوده مي تواند تهديد جدي براي سلامت دانش آموزان باشد.
بيماريهاي روده اي و انگلي به عنوان مهمترين عارضه هاي مصرف خوراكيهاي آلوده است كه ابتدا به اين بيماريها منجر به غيبت از مدرسه و عقب افتادن از آموزش و يادگيري مي شود.

كيف و كفش مناسب مدارس
پوشيدن كفشهاي لژدار بهتر از كفشهاي پاشنه دار است چون كف پا روي زمين قرار نمي گيرد و ضربات ناشي از گام برداشتن به طور مستقيم به پا وارد نمي شود.
كفش بايد 2 سانتيمتر لژ يا پاشنه داشته باشد، علاوه بر آن راحت، نرم و سبك باشد چون بچه ها در مدارس بيشتر مي دوند علاوه بر آن، كفشها بويژه كتاني بايد از تهويه مناسب برخوردار باشد.كفش تا حد امكان چرم و حالت ارتجاعي داشته باشد و گودي پا را پر كند.
كيف مناسب
كوله پشتي، بهترين كيف براي دانش آموزان است بويژه كوله هايي كه پس از قرار گرفتن هر بند آن روي شانه با يك بند از كمر به هم وصل مي شوند اما كوله هاي يك بندي مطلوب نيستند چون باعث وارد شدن فشار به يك طرف بدن مي شوند كه انحناي ستون فقرات را در پي دارند.كيف هاي دستي هم باعث آسيب رسيدن به اين عضو بدن مي شوند چون به علت حمل كيف در طولاني مدت با يك دست، اعصاب داخل آن آسيب مي بيند.كيف هاي بند بلندي كه به طور مورب از كتف آويخته مي شوند نيز وارد شدن فشار به ماهيچه ها و عضلات را در پي دارند بنابراين اين نوع كيف ها هم مناسب نيستند.